Waarom waarom?

012-Thumbnail bord aanhalingstekens
Stel dat ik vanaf nu nog maar één vraagwoord zou mogen gebruiken. Dan zou ik het – met moeite natuurlijk – voortaan doen zonder wie, wat en welke. En ook zonder waar, wanneer en waarmee. En zelfs – met pijn in het hart – zonder hoe.
Want waar ik nooit, maar dan ook nooit afstand van zou willen doen, is waarom.

Waarom?

Omdat er geen andere vraag is waarmee je zo zoveel interessante, onverwachte en essentiële informatie boven water krijgt als met waarom en die daarom een onmisbaar gereedschap is op het werk (en daarbuiten).
Voor wanneer, waar, wie, hoe en ettelijke andere vragen geldt dat je met observatie een heel eind kunt komen. Geduldig zijn en goed opletten, dan vind je op den duur de meeste antwoorden waarschijnlijk wel.
Dat ligt anders met waarom. Natuurlijk, wie goed om zich heen kijkt, kan zich vaak best een voorstelling maken van beweegredenen, drijfveren en oorzaken, maar dat is een riskante bezigheid waarmee je er gemakkelijk flink naast zit. Dat we elkaars gedachten niet kunnen lezen heeft ontegenzeggelijk voordelen, maar soms zou het toch best praktisch zijn…
Gelukkig hebben we altijd nog waarom.

Wat levert het stellen van die vraag ons allemaal op?

Betere oplossingen en beslissingen
Om met een goede oplossing te kunnen komen, helpt het enorm als je weet welk probleem daarmee moet worden opgelost.
Maar waarschijnlijk kent iedere ICT-er wel het fenomeen dat je geen op te lossen probleem krijgt voorgelegd, maar een pasklare oplossing voorgesteld of zelfs opgedragen. Bedacht door iemand die er net niet genoeg verstand van heeft.
Een kind begrijpt dat daarmee niet altijd het gewenste resultaat wordt verkregen.
Door ook dan te vragen naar het waarom, kun je de situatie misschien nog bijsturen: ‘O, als het je daar om te doen is, dan weet ik nog wel een andere oplossing…’
Daarnaast kan een waarom-vraag helpen om beslissingen te nemen op basis van feiten en argumenten. Wat bijvoorbeeld te doen als iemand ‘er helemaal geen goed gevoel bij heeft’? Er zijn hele trajecten stilgelegd om geen andere reden dan dat een of meer betrokkenen moeite hadden met verandering. Frustrerend en contraproductief. Het negeren van een dergelijk signaal is echter ook niet verstandig, want soms gaan er achter dit soort vage gevoelens faalfactoren schuil die je echt wel wilt weten. Zodat je vooraf maatregelen kunt nemen of – als dat niet mogelijk is of niet de moeite waard – de werkzaamheden alsnog kunt staken. Maar dan in elk geval op goede gronden.

Minder onnodig werk
In het verlengde van het vorige punt: als je een goede oplossing hebt – graag zo vroeg mogelijk in het traject – dan scheelt dat een hoop onnodig werk.
Want beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald natuurlijk, maar nog liever vanaf de start meteen opgetrokken in de goede richting.
‘Had dat dan gezegd…’
Ja, maar had dan ook even gevraagd waarom.
 
Betere werkrelaties
Wie verdenkt nooit zijn collega’s, vooral die waar wat minder contact mee is, van een beetje tegendraadsheid of zelfs van liever-lui-dan-moe als je ze vraagt om iets voor je te doen? Maar informeer waarom ze zich zo opstellen en je komt er vaak achter dat ze prima redenen te hebben om niet meteen voor je te gaan rennen.
Soms hebben ze je verzoek verkeerd begrepen; dat kun je dan verduidelijken.
Soms weten ze je haarfijn uit te leggen waarom je oplossing niet deugt; dat is mooi, want dan kun je die verbeteren.
En soms zouden ze je best van dienst willen zijn, maar zijn er oorzaken buiten henzelf waarom dat niet kan. Werkzaamheden met hogere prioriteit bijvoorbeeld.
Of je probleem daarna is opgelost of niet, je hoeft in ieder geval geen energie meer te verdoen aan ergernis over de houding van je collega’s. En dat is prettig, alleen al omdat je elkaar in de toekomst vast nog wel vaker nodig zult hebben.
 
Groter draagvlak
Ik zat in een overleg dat ten doel had de uitvoering van een organisatieverandering voor te bereiden, toen daar de vraag rees waarom deze verandering eigenlijk moest worden doorgevoerd. Natuurlijk wist de organisator van de vergadering daar best het antwoord op: ‘Omdat dat de opdracht is.’ Ja maar hoezo? ‘Nou, dat staat in het organisatieplan.’ Nog was de vraagsteller niet tevreden: ‘Ja, er staat wel in het plan dat we dit moeten doen, maar niet waarom.’ Nu raakte de organisator geïrriteerd: ‘Hoor eens, er is ook niemand meer die dat weet, want degene die het plan heeft geschreven is inmiddels weg.’ ‘Oké, maar als niemand weet waarom we dit zouden moeten doen, dan kunnen we het eigenlijk dus net zo goed maar laten.’ ‘Nee, want dit is de opdracht!’
Zo’n onderbouwing biedt natuurlijk geen fijne basis voor verdere activiteiten. Een argumentatie die neerkomt op ‘omdat ik het zeg’ of op ‘waarom? daarom!’ zal zelden een gezelschap collega’s gemotiveerd naar een gezamenlijk doel laten toewerken.
Niet dat je alles voortdurend met meerderheid van stemmen moet beslissen (er zou vermoedelijk weinig meer van de grond komen), maar als je mensen in beweging wilt krijgen moet je op zijn minst kunnen uitleggen waarom dat belangrijk is.
 
Kunnen bepalen of het doel bereikt is
Het opstellen van goede acceptatiecriteria is meestal een moeilijke klus: op grond waarvan bepaal je of een opdracht succesvol is afgerond en de werkzaamheden dus kunnen worden beëindigd?
De verleiding is vaak groot om daarbij te blijven hangen in aspecten van de oplossing zelf, bijvoorbeeld hoeveel seconden een applicatie nodig heeft om een bepaald overzicht te tonen en of alle gespecificeerde functionaliteit ook echt is gerealiseerd.
Maar zeker zo belangrijk is: het probleem waarvoor de opdracht een oplossing moest bieden, wordt dat hiermee ook daadwerkelijk opgelost?
Die vraag kun je alleen beantwoorden als je weet waarom de opdracht indertijd is verstrekt.
 
Het is vaak nog niet zo makkelijk om een goed antwoord te geven op een vraag naar het waarom. Dat kan iedereen beamen die met peuters in aanraking is geweest. (Zelf kreeg ik eens de vraag: ‘Waarom is dat een bij?’ Een diepfilosofische kwestie, als je ‘m even op je laat inwerken.)
Gelukkig beslaan werkgerelateerde vragen vaak een iets behapbaarder gebied, maar ook die kunnen knap lastig zijn. Neem en geef daar dus de tijd voor, en vraag door tot je weet wat je weten wilt.
Ga ook even rustig zitten voor de waaromvragen van anderen. Al was het alleen al omdat het niet altijd de steller van de vraag is die de interessantste ontdekkingen doet.
 
O, en als je je belangrijke vragen hebt gesteld, dan doe je natuurlijk ook het allerbelangrijkste.
 
Goed luisteren.

012-Bord aanhalingstekens
‘Waarom heeft u op ons bestelformulier aanhalingstekens om de tekst gezet?’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>